De wereldwijde trend in langere levensverwachting is niet voorbijgegaan aan het Caribische gebied. De afgelopen 50 jaar toont een stabiele trend in hogere levensverwachting1.

  1960 1970 1980 1990 2000 2010
Aruba 65,6 69,1 72,2 73,4 73,7 75,0
Barbados 60,7 65,3 68,6 71,2 73,2 74,9
Caribbean small states 62,3 65,7 68,3 69,6 70,2 72,2
Dominican Republic 51,9 58,5 63,0 68,0 70,6 72,8
Jamaica 64,3 68,3 71,5 72,0 72,3 74,9
Trinidad and Tobago 62,7 65,1 67,1 68,0 68,6 69,8

Tabel 1: Worldbank data levensverwachting Caribisch gebied 1960-2010

Alhoewel er meer diversiteit is in de trend van verschillende landen dan bijvoorbeeld in West Europa, is een duidelijke algemene trend van langer leven in het Caribisch gebied waarneembaar. Deze tendens is verder bevestigd door onderzoeken van CBS, Buck consultants en Milliman. Uit de onderzoeken van Buck2 komt naar voren dat het verschil in levensverwachting van een nuljarige voor vrouwen niet veel verschilt met de levensverwachting in Nederland: omdat er in Curaçao relatief veel vrouwen wonen betekent dit een additionele last3. Verder laten de Buck onderzoeken zien dat de wereldwijde trend in langer leven ook op Curaçao en Aruba van toepassing is.

Echter de manier waarop landen op een trend van stijgende levensverwachting anticiperen, verschilt sterk: Barbados, dat een vergelijkbare levensverwachting heeft als Aruba, heeft de pensioenleeftijd al naar 67 verhoogd4. Aruba heeft in 2012 een verplicht pensioen voor alle werkenden geïntroduceerd zodat zelfs parttimers en seizoens krachten pensioen opbouwen en een daling in koopkracht peil tijdens pensionering wordt voorkomen. Ook heeft het opbouwen van eigen pensioen naast staatspensioen het voordeel dat deelnemers niet al hun eieren in hetzelfde mandje leggen, maar hun risico’s spreiden over het staatspensioen en werknemerspensioen.

En (pensioen)sparen is in het Caribisch gebied geen overbodige luxe: het staatpensioen op zich is onvoldoende om in basis levensbehoeften te voldoen5. Tel daarbij op de risico’s van het financieren via omslagstelsel: de huidige werkenden betalen voor de gepensioneerden. Dat gaat goed zolang de bevolkingsopbouw maar uit voldoende werkenden bestaat, maar op Curaçao neemt het aantal ouderen veel sneller toe dan het aantal werkenden waardoor de premiedruk toeneemt6. Een projectie over de lange termijn houdbaarheid van de AOV toont dat de huidige AOV tekorten alleen maar zullen toenemen in de toekomst7.

Het is daarom uitermate teleurstellend dat in het huidige Curaçaose regeer akkoord de problematiek van langer leven nauwelijks ter sprake komt en enkel wordt vermeld dat er mogelijke issues zijn met de verhoging van de pensioenleeftijd van 60 naar 65 jaar. Sterker nog, tijdens de verkiezingen waren er partijen die voor een verlaging van de pensioenleeftijd en verhoging van de uitkeringen pleiten. Ervaringen in andere landen laten zien dat het vooruitschuiven van het langleven probleem naar de volgende generatie niet gewenst is, en dat uitstel op termijn hardere maatregelen impliceert. Het korten van pensioen van deelnemers die Curaçao hebben verlaten lost de financiering op korte termijn (deels) op, maar heeft de Curaçaose staat wederom het imago gegeven van onbetrouwbare partner die onderscheid maakt tussen deelnemers die evenveel pensioenpremie hebben bijgedragen. Deze maatregel is bovendien in strijd met tal van internationale verdragen. In plaats van te hopen dat het tekort zal verdwijnen door toevallige omstandigheden zoals immigratie van Chinese arbeiders, of andere toevallige meevallers zou Curaçao er goed aan doen een stabiele lange termijn oplossing te ontwikkelen: de pensioenleeftijd automatisch laten meebewegen met de levensverwachting, en het verplichtstellen van pensioen voor werkenden zoals in Aruba zouden hierbij noodzakelijke maatregelen zijn.

drs. Servaas Houben. AAG-FIA, CFA, FRM is secretaris van Dutch Caribbean Economists.

 

Referenties

  1. WorldBank ontwikkeling levensverwachting, http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.IN
  2. Buck consultants, Bevolkingssterfte, http://buckconsultants.cw/resultaat-sterfteonderzoek

Sterfte onderzoek 2015, http://buckconsultants.cw/augustus-2015-update-sterfteonderzoek-1

  1. CBS Curaçao, Census 2011 population table, http://www.cbs.cw/document.php?m=1&fileid=2245&f=330e9773f26cf44479330f7613a1e49f&attachment=1&c=157
  2. Barbados pensioenleeftijd, http://www.nis.gov.bb/pensioners/?page=GenPage&subsection=Old%20Age%20Contributory%20Grant/Pension
  3. Curiel R, Houben S, Slotje A, Verplicht pensioen op Curacao, VBC nieuwsletter mei 2016, http://www.vbcuracao.com/website/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=67&Itemid=57
  4. CBS Curaçao, Demographics of Curacao Census 2011, http://www.cbs.cw/document.php?m=1&fileid=433&f=7d5855138208f7d04ca660bd734c0a70&attachment=1&c=163
  5. Martina S, Building the future, Guardian pensioen en bedrijvendag, http://myguardiangroup.com/Presentation_PBD_27-05-2016_SM.pdf